Sezar Shifri

Sezar shifri nima?

Sezar shifri - bu eng qadimgi va eng oddiy shifrlash usullaridan biri bo'lib, miloddan avvalgi 1-asrda Rim imperatori Yuliy Sezar tomonidan harbiy xabarlarni himoya qilish uchun ishlatilgan.

Asosiy tamoyil

Sezar shifrida har bir harf alifboda ma'lum bir miqdorda (kalit) siljiydi. Masalan, 3 ta siljish bilan:

A → D, B → E, C → F, ... X → A, Y → B, Z → C

Tarixi

Yuliy Sezar

Miloddan avvalgi 100-44 yillar. Rim imperatori bo'lib, o'zining harbiy xabarlarini himoya qilish uchun bu shifrlash usulidan foydalangan.

Qo'llanilishi

Dastlab harbiy maqsadlarda, keyinchalik esa boshqa maqsadlarda ham qo'llanila boshlandi. Hatto ba'zi adabiy asarlarda ham qo'llangan.

Zaif tomonlari

Faqat 25 ta mumkin bo'lgan kalit mavjud, shuning uchun kriptoanaliz orqali osongina buziladi. Zamonaviy kriptografiyada faqat o'quv maqsadlarida qo'llaniladi.

Matematik asos

Sezar shifrini matematik jihatdan quyidagicha ifodalash mumkin:

Shifrlash: E(x) = (x + k) mod 26

Deshifrlash: D(x) = (x - k) mod 26

Bu yerda: x - harfning pozitsiyasi (0-25), k - kalit (siljish soni)

Alfabet jadvali

Quyidagi jadvalda harflarning tartib raqamlari va ularning 5 ta siljishdan keyingi holati ko'rsatilgan:

Original harf

Siljigan harf (K=5)

"S" harfini shifrlaymiz (K=5)

Harf va kalitni sozlash

Bitta harf:

Kalit (siljish):

Animatsiya tezligi: 1500ms

S

Pozitsiya: 18

18 + 5 = 23

23 mod 26 = 23

X

O'zingiz sinab ko'ring

Natija bu yerda ko'rsatiladi...